Этносаралық татулық – қоғам тұрақтылығының негізі

Қоғамның тұрақты дамуы мен елдің болашағы адамдар арасындағы өзара түсіністікке, сыйластыққа және қоғамдық келісімге тікелей байланысты. Көпэтносты мемлекет үшін татулық пен бірлікті сақтау – тек әлеуметтік тұрақтылықтың ғана емес, елдің экономикалық және рухани дамуының да маңызды алғышарты. Әртүрлі этнос өкілдерінің бір-біріне құрметпен қарап, ортақ құндылықтар төңірегінде топтасуы қоғамның ішкі тұтастығын нығайтады.

Осы ретте Сауран ауданында этносаралық татулықты нығайту, қоғамдық келісім мен тұрақтылықты сақтау, жастар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыру және құқықбұзушылықтың алдын алу бағытында түсіндіру жұмыстары тұрақты жүргізіліп келеді.

Осындай мазмұндағы кезекті кездесу «Дарын КЗ» мектебінде ұйымдастырылып, оқушыларға қоғамдағы бірлік пен татулықтың маңызы кеңінен түсіндірілді. Жиынға Жаңа Иқан ауылының өзбек этномәдени бірлестігінің мүшесі Якупов Бабажан, «Қоғамдық келісім» КММ Сауран аудандық филиалының маманы Әди Мадияр және Жаңа Иқан ауылдық округі әкімінің орынбасары Исаев Бауыржан қатысып, өз ой-пікірлерін ортаға салды.

Кездесудің негізгі мақсаты – өскелең ұрпаққа этносаралық келісімнің мәнін түсіндіру, жастардың бойында елжандылық пен азаматтық жауапкершілікті қалыптастыру, құқықтық сауаттылығын арттыру және қоғамдағы татулықты сақтаудың маңызын жеткізу.

Татулық – ел тұрақтылығының тірегі

Этносаралық татулық дегеніміз – қоғамдағы әртүрлі этнос өкілдерінің өзара құрмет, сенім және түсіністік жағдайында өмір сүруі. Бұл ұғым тек ұлтаралық жанжалдардың болмауымен шектелмейді. Оның мазмұны әлдеқайда кең.

Татулық – бір-бірінің мәдениеті мен салт-дәстүрін құрметтеу, өзгелердің құқықтары мен бостандықтарын мойындау, қоғамдық ортада өзара сыйластық таныту және ортақ елдің болашағына бірге жауапкершілікпен қарау.

Көпэтносты қоғамда тұрақтылықты сақтау үшін адамдардың бір-бірін түсінуі және ортақ мақсатқа ұмтылуы маңызды. Әртүрлілік қоғамды әлсірететін фактор емес, керісінше дұрыс бағытта дамыған жағдайда елдің мәдени және рухани әлеуетін арттыратын құндылық.

Қазақстандағы қоғамдық келісімнің негізінде азаматтардың өзара құрметі мен ортақ жауапкершілігі жатыр. Сондықтан жас ұрпаққа татулықтың маңызын түсіндіру – қоғамның болашағына жасалған маңызды инвестиция.

Жастар – қоғамдық келісімнің болашақ негізі

Қоғамдағы бірлік пен тұрақтылықтың болашағы жастардың дүниетанымы мен тәрбиесіне байланысты.

Бүгінгі оқушы ертең еңбек нарығына араласып, отбасын құрып, қоғамдық өмірге қатысатын азаматқа айналады. Оның бойында бүгін қалыптасқан құндылықтар ертеңгі қоғамның сипатына әсер етеді.

Сондықтан жастарға этносаралық татулықтың маңызын түсіндірумен қатар, оларды жауапкершілікке, сыйластыққа және елжандылыққа тәрбиелеу қажет.

Мектеп қабырғасында өткізілетін осындай кездесулердің маңызы да осында. Оқушылар өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, қоғамдағы өзекті мәселелер бойынша мамандардың пікірін тыңдайды. Бұл олардың тек білімін арттырып қана қоймай, қоғамдық мәселелерге бейжай қарамауына ықпал етеді.

Жастар арасында қалыптасқан өзара сыйластық мәдениеті болашақта қоғамдағы тұрақтылықтың маңызды негізіне айналады.

Құқықтық мәдениет – жауапты азамат қалыптастырудың негізі

Кездесуде этносаралық келісіммен қатар, жастар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыру мәселесіне де ерекше назар аударылды.

Құқықтық мәдениет – адамның өз құқығын білуімен ғана шектелмейді. Ол өз міндетін түсінуді, заң талаптарын сақтауды, басқа адамның құқығы мен бостандығын құрметтеуді және өз әрекетінің салдарына жауап бере білуді қамтиды.

Жасөспірімдер арасында құқықбұзушылықтың алдын алу үшін жазалау шараларын түсіндірумен ғана шектелмей, құқықтық сауаттылықты арттыру қажет.

Бала қандай жағдайда өзінің құқығы бұзылғанын, кімнен көмек сұрай алатынын және белгілі бір әрекеттің қандай салдарға әкелуі мүмкін екенін білуі керек.

Құқықтық сауаты жоғары азамат қоғамдық тәртіпті сақтауға, заңды құрметтеуге және өзгенің құқықтарына құрметпен қарауға бейім болады.

Осы себепті құқықтық тәрбие мен этносаралық келісім мәселелері бір-бірімен тығыз байланысты.

Қоғамдық келісім мәдениеті отбасынан басталады

Татулық пен сыйластықтың алғашқы үлгісі балаға отбасында беріледі.

Бала ата-анасының бір-бірімен қарым-қатынасын, өзгелер туралы айтқан сөздерін, қоғамдық ортадағы әрекетін бақылау арқылы мінез-құлық қалыптастырады.

Сондықтан ата-аналар балаларын өзгелерді ұлтына, тіліне, мәдениетіне немесе әлеуметтік жағдайына қарап бөлмеуге, әр адамның қадір-қасиетін құрметтеуге тәрбиелеуі қажет.

Отбасында өзара сыйластық пен түсіністік қалыптасқан жағдайда бала мектепте де, қоғамдық ортада да өзге адамдармен дұрыс қарым-қатынас жасауға бейім болады.

Бұл – этносаралық келісімді нығайтудың ең қарапайым әрі тиімді жолдарының бірі.

Әртүрлі мәдениет – ортақ қоғамның байлығы

Қазақстан қоғамының ерекшеліктерінің бірі – оның мәдени алуандығы.

Әр этностың өзіндік салт-дәстүрі, мәдениеті, өнері мен тарихи мұрасы бар. Осы құндылықтарды өзара танып-білу қоғамдағы түсіністікті күшейтеді.

Жаңа Иқан ауылының өзбек этномәдени бірлестігінің өкілі Якупов Бабажанның кездесуге қатысуы да осы бағыттағы қоғамдық байланыстың маңызын көрсетеді.

Этномәдени бірлестіктер өздерінің ұлттық мәдениетін насихаттау арқылы ғана шектелмей, қоғамдық келісім мен достықты нығайтуға да үлес қоса алады.

Өзге мәдениетті таныған адам оның ерекшелігін түсіне бастайды. Ал түсіністік бар жерде құрмет те қалыптасады.

Елжандылық пен бірлік

Кездесу барысында жастарды елжандылыққа тәрбиелеудің маңызы да ерекше айтылды.

Елжандылық – Отанды сөзбен сүю ғана емес, оның болашағына өз үлесін қосуға ұмтылу.

Жақсы білім алу, адал еңбек ету, заңды сақтау, қоғамдық тәртіпті құрметтеу, өз ортасына пайда келтіру – елге қызмет етудің нақты көріністері.

Жастар елдің болашағына жауапты екенін түсінген кезде олардың қоғамдағы кез келген мәселеге деген көзқарасы да өзгереді.

Елжандылық сезімі адамдарды ортақ мақсат төңірегінде біріктіреді. Сондықтан патриоттық тәрбие мен қоғамдық келісім мәселесін қатар қарастыру қажет.

Ақпараттық ортадағы жауапкершілік

Қазіргі кезеңде жастардың дүниетанымына интернет пен әлеуметтік желілердің әсері зор.

Әлеуметтік желі пайдалы ақпарат алуға үлкен мүмкіндік бергенімен, онда жалған ақпарат, арандатушы материалдар және қоғамдағы араздықты күшейтетін пікірлер де кездесуі мүмкін.

Сондықтан жастардың ақпараттық сауаттылығын арттыру маңызды.

Оқушылар кез келген ақпаратқа бірден сенбей, оның дереккөзін тексеруді, арандатушы материалдарға ермеуді және әлеуметтік желіде өз пікірін жауапкершілікпен білдіруді үйренуі керек.

Әсіресе этносаралық қатынасқа қатысты мәселелерде ақпаратты дұрыс қабылдау мен таратудың маңызы ерекше.

Бір ғана жауапсыз пікір немесе тексерілмеген ақпарат қоғамдағы өзара түсіністікке кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан цифрлық мәдениет қазіргі заманғы азаматтық мәдениеттің ажырамас бөлігіне айналып отыр.

Диалог – өзара түсіністіктің тиімді жолы

Қоғамдық келісімді нығайтуда ашық диалогтың орны ерекше.

Адамдардың пікірін тыңдау, сұрақтарына жауап беру және өз ойын еркін жеткізуге мүмкіндік жасау – өзара сенімді арттырады.

«Дарын КЗ» мектебіндегі кездесуде оқушылардың сұрақтарына жауап беріліп, ашық пікір алмасу алаңының қалыптасуы осының дәлелі.

Мұндай формат жастардың қоғамдық мәселелерге қызығушылығын арттырады. Сонымен бірге олар өз ойларын дәлелді түрде жеткізуге, өзге адамның пікірін тыңдауға және пікір қайшылығын мәдениетті түрде шешуге үйренеді.

Бұл қасиеттердің барлығы болашақта қоғамдық келісімді сақтауға ықпал етеді.

Сауран ауданындағы қоғамдық келісімнің маңызы

Сауран ауданында қоғамдық келісімді сақтау мен этносаралық татулықты нығайту бағытындағы жұмыстардың мәні зор.

Аудандағы әртүрлі этнос өкілдерінің өзара түсіністікте өмір сүруі – қоғам тұрақтылығының маңызды көрсеткіші.

Бұл жетістікті сақтау үшін жас ұрпаққа жүйелі түрде түсіндіру жұмыстарын жүргізу қажет.

Мектептерде ұйымдастырылатын кездесулер осы міндетті жүзеге асырудың тиімді тетіктерінің бірі.

Мұндай іс-шараларда оқушылар этносаралық татулық, құқықтық мәдениет, елжандылық және азаматтық жауапкершілік мәселелері бойынша қажетті ақпарат алады.

Сонымен бірге әр кездесудің маңызды ерекшелігі – жастардың өздерін қоғамдық процестердің бір бөлігі ретінде сезінуіне мүмкіндік берілуі.

Бірлік – баршаға ортақ міндет

Қоғамдық келісімді сақтау тек мемлекеттік органдардың немесе қоғамдық ұйымдардың міндеті емес.

Бұл – әр азаматтың жауапкершілігі.

Біреуге құрметпен қарау, өзгенің пікірін тыңдау, заңды сақтау, араздыққа жол бермеу, әлеуметтік желіде жауапсыз ақпарат таратпау – әр адамның күнделікті өмірде атқара алатын қарапайым әрекеттері.

Осындай қарапайым әрекеттер көбейген сайын қоғамдағы өзара сенім де артады.

Ал сенім бар жерде тұрақтылық қалыптасады.

Қорытынды

«Дарын КЗ» мектебінде ұйымдастырылған кездесу этносаралық татулықты нығайту, қоғамдық келісімді сақтау және жастардың құқықтық сауаттылығын арттыру бағытындағы маңызды жұмыстардың бірі болды.

Кездесуге қатысқан Якупов Бабажан, Әди Мадияр және Исаев Бауыржан оқушылармен пікір алмасып, қоғамдағы бірлік пен өзара сыйластықтың маңызын түсіндірді.

Осындай кездесулердің басты мақсаты – жастарға дайын ақпарат беру ғана емес, олардың бойында қоғамдық жауапкершілік пен азаматтық ұстанымды қалыптастыру.

Өйткені қоғамдық келісім ең алдымен адамның санасынан басталады. Адам өзге адамды құрметтегенде, заңды сақтағанда, өз әрекетінің салдарын түсінгенде және ортақ қоғамның болашағына жауапкершілікпен қарағанда ғана берік бірлік қалыптасады.

Этносаралық татулық – қоғамның тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды құндылық. Ал оны сақтау – бүгінгі ұрпақтың ғана емес, келешек ұрпақ алдындағы да ортақ жауапкершілік.

Бірлік бар жерде – береке бар. Татулық бар жерде – тұрақтылық бар. Ал өзара құрметке негізделген қоғамның болашағы әрдайым берік болады.